Onderzoek naar mentale mechanismen in de dressuursport
Daartoe in de gelegenheid gesteld door de Universiteit heeft Sanne Beijerman in 2003 een begin gemaakt met het wetenschappelijk onderzoek naar de specifieke sportpsychologie van de dressuur. De hoofdvraag van het onderzoek luidde: wat zijn motivatiestructuren binnen de dressuursport die leiden tot goede wedstrijd- en trainingsresultaten en waarin onderscheiden topruiters en amazones zich op dit gebied.
Het onderzoek is uitgevoerd onder 106 actieve wedstrijdsporters: De steekproef is verdeeld in twee subgroepen:
- Basisdressuursporters of ook beginners (n=53)
- Dressuursporters op nationaal niveau of ook gevorderden (n=53).
Uiteindelijke deelname aan het onderzoek strekt zich uit van absolute beginners uit de klasse B, tot leden uit het Olympisch team van Sydney op Grand-prix niveau. Het onderzoek richt zich op eigenschappen die specifiek zijn voor de topdressuursporter en eigenschappen die overeenkomen met andere topsporters.
Voornaamste resultaten van het onderzoek:
Motivatie & prestatie
Dressuursporters blijken zich meer dan andere sporters, sterk te richten op het onder de knie krijgen van vaardigheden. In andere sporten richtte men zich sterker op resultaten.
Ruiters en amazones die zich vergelijken met iemand die beter is dan zijzelf en zich richten op het onder de knie krijgen van vaardigheden (leerdoelen in plaats van resultaatdoelen) presteren beter. Onder de groep ruiters met resultaat doelen wordt significant meer spanning en negatieve emotie gevonden.
Ruiters en amazones met een hoog zelfvertrouwen richten zich vaak op een positieve manier op het beter presteren dan anderen. Ruiters en amazones die willen voorkomen dat zij minder presteren dan anderen (een defeating ego orientatie) hebben vaak een laag zelfvertrouwen en negatieve gevoelens m.b.t. hun capaciteiten in de dressuursport. Dit wordt ook bij een aantal andere sporten zoals voetbal en judo gevonden.
Beginners & gevorderden
Beginners in de dressuursport blijken hun doelen voorafgaande aan hun proef te baseren op prestaties van anderen. Gevorderden stellen hun doelen juist aan de hand van hun eigen in het verleden behaalde prestaties.
Onder de best presterende ruiters en amazones op gevorderd niveau, de topruiters, wordt een hoge leeroriëntatie, een groot zelfvertrouwen en het stellen van hoge maar realistische doelen gevonden. Ook is bij hen steeds sprake van vergelijking met iemand die beter rijdt.
Gevolgen voor de praktijk
De bevindingen uit dit onderzoek onder dressuursporters hebben een aantal consequenties voor de praktijk. Omdat is gebleken dat onder gevorderden en topsporters binnen de dressuursport sprake is van een sterke leeroriëntatie, een groot taakspecifiek zelfvertrouwen, opwaartse sociale vergelijking en het stellen van hoge, maar realistische doelen aan de hand van eigen prestaties, kan men ervan uitgaan dat deze eigenschappen cruciaal zijn bij het presteren in de dressuur op hoger niveau. Deze gegevens kunnen enerzijds gebruikt worden door bij talentenselectie die ruiters en amazones te selecteren, waarbij deze eigenschappen aanwezig zijn. Anderzijds kunnen deze gegevens gebruikt worden door met behulp van mental-coaching motivatieprocessen als leeroriëntatie, taakspecifiek zelfvertrouwen, het stellen van realistische doelen en het gebruik maken van opwaartse sociale vergelijking, te ontwikkelen en te stimuleren bij reeds geselecteerde dressuursporters zoals bijvoorbeeld de A-en B-kaders van de junioren en young-riders selectie.
|